МУНИЦИПАЛЬНОЕ БЮДЖЕТНОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ "БЕЙДИГИНСКИЙ ЦЕНТР НАРОДНОГО ТВОРЧЕСТВА ИМЕНИ А. П. ПЕТРОВА" МУНИЦИПАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ "ОЛЬТЕХСКИЙ НАСЛЕГ"

История

1938 сыллаахха райком бюротун уурааҕынан культурнай маассабай үлэни тупсарар сыаллаах колхознай кулууптар аһыллыбыттара. Онон, ааҕар балаҕан диэн сырдатар уонна агитациялыыр кииннэр тэриллибиттэрэ.

1940-с сыллар ортолоруттан 1 Өлтөх нэһилиэгин кулууба оройуоҥҥа, республикаҕа биир бастыҥүлэлээх кулууп быһыытынан бэчээтигэр үгүстүк сырдатыллыбыта. Оччолорго нэһилиэнньэҕэ ыытыллар культурнай-маассабай, агитационнай-пропагандистскай үлэлэр ааҕар балаҕаннар уонна кулууптар нөҥүө бараллара.

            Оччолорго Докторова Александра Васильевна диэн культурнай – сырдатар улэ биир дьоҕурдаах салайааччыта тахсан испитэ. Кини сэрии кэмигэр нэһилиэгэр үлэлээбитэ. Орто Эбэ оскуолатын бүтэрэн баран, культурнай-сырдатар училище5а үөрэммитэ. Доруобуйата мелтеен дойдутугар тахсан аа5ар бала5ан сэбиэдиссэйинэн улэлээбитэ. Оскуоланы кытта бииргэ улэлиирэ. Лекция, дакылаат онороллоро. Сэрии хаамыытын, советскай информбюро иьитиннэриилэрин ыалларынан сылдьан кэпсиирэ. Арыылаах уонна Бэйдинэ колхозтарга партия, правительство уураахтарын, ыйыыларын нэьилиэнньэ5э ейдетере. Дьон ылынар, себулуур кыыьа этэ. Кини 1945 с. Кулун тутарга уус-уран олимпиада5а кыттан Сталин мэтириэтин болотуна5а уруьуйдаан бастакы миэстэни ылбыта. Бэс ыйыгар 5 нэьилиэк кыттыьан Кыайыы ыьыа5ын оскуола таьыгар ыытыы бары тэрээьинин, киэргэтиитин учууталлар, о5олор куустэринэн тэрийбитэ, концеры бэлэмнээбитэ. Ыьыах кере-нара, аьа-уелэ 2 тууннээх-кун барбыта. Илии, атах оонньуулара, аттары суурдуу, ыьыах дьонун хонор сирдэрин бэлэмигэр Александра Докторова куннэри-тууннэри ыараханнык ыалдьа сылдьарын кэрэйбэккэ суурбутэ-кеппутэ. Улэтин угэнигэр сылдьан 27 саастаа5ар кун сириттэн барбыта.

            1949 сыллаахха биьиги нэьилиэккэ урукку аа5ар бала5ан оннугар сельскэй кулууп тэриллибитэ. Сельскэй кулууп тэриллиитэ кулууп культура улэьиттэрин иннигэр сана соруктары туруорбута. Нэьилиэнньэ ортотугар культурнай-сырдатар улэни ыытыы уруккутаа5ар атыннык кэнэтиллиэхтээ5э. кулууп хаьаайыстыбаннай уонна материальнай базата санардылларын сурун соруга турбута.

            «Коммуна суола» колхоз колхозтаахтара, культурнай-сырдатар улэ суолтатын урдуктук сыаналаан, уопсай мунньахха дьууллэьэн, сельскэй кулуупка анаан, зрительнай зааллаах, сынньанар уонна сыгынньахтанар хостоох дьиэни тутан биэрбиттэрэ. Элбэх инвентарь булуммуттара. Онон, культурнай –сырдатар кии нити курдук нэьилиэккэ аан бастаан тэриллибитэ.  Бу кулуупка «Биьиги колхоз оло5о», «Эдэр ыччат сэрии кэннинээ5и эйэлээх оло5у тутуута» фотомонтажтар оноьуллубуттара. 5 сыллаах былаан альбома оноьуллубута. Манны тэнэ «Санитарнай листок» диэн истиэнэ хаьыата нэдиэлэ аайы таьаарыллар буолбута. Ити улэлээьин тумугунэн нэьилиэк оройуонна санитарнай ырааьырдыыга бастакы миэстэни ылары ситиспитэ. Кулууп санитарнай муннугун доруобуйа харыстабылын оройуоннаа5ы отделын уонна ЫБСЛКС (Ыччат бутун Союзтаа5ы  Ленинскэй Коммунистическай Союьун) оройуонна5ы комитетын кеье сылдьар Кыьыл Знамята киэргэтэрэ.

            Агротехническэй муннукка «Агрогазета» диэн бастын колхозтаахтар опыттарын тар5атар уонна хаалан иьээччилэри сытыытык кириитикэлиир эркин хаьыата тахсар.

            Тиьэх сонуннар доскаларын онорон, ситимин быспакка улэлэтэллэрэ. Ол доска5а союзнай уонна республиканскай дойдулар тиьэх сонуннара, партия, правительство уураахтара таьаарыллара. Дойду бастын опыта сырдатан тар5атыллара.

            Сельскэй кулууп хабар «Коммуна суола» уонна «Харыйалаах» колхозтара бары государственнай былааннары толорон иьиилэрэ кэмигэр тута сырдатыллан иьэр буолан курэхтэьиигэ дьону кынаттыыра.

            Кулууп культурнай – сырдатар улэ киинэ буолуутугар нэьилиэнньэтээ5и партийнай комсомолькскай тэрилтэлэр улаханнык кемелеспуттэрэ. Константин Сфоронович Алексеев секретардаах партийнай тэрилтэ кулууп ыытар культурнай-политическай улэтин тиьигин быспакка салайара.

            Сэрии кэннинээҕи  сылларга кулууп сэбиэтэ 7 киһиттэн састааптаах тэриллибитэ. Кинилэр колхозтаахтар ортолоругар культурнай-сырдатар үлэни тэрээһиннээхтик ыыталлара. Ордук быыбар иннинээҕи кэмнэргэ үлэ-хамнас күөстүү оргуйара. Быыбар иннинэ 9-туу киһилээх үстүү агитационнай биригээдэлэр тэриллэн, колхоз туох баар учаастактарын, фермаларын кэрийэн киэҥ хабааннаах агитационнай-өйдөтөр үлэни ыыталлара. 1947с сурулларынан икки ыйга кулууп иһинэн 6 дакылаат, 132 бэсиэдэ, 30 төгүл араас ааҕыылар оҥоһуллубуттара, агитатордарга анаан 2 семинар буолбута оччотооҕу «Кыым» хаһыакка тахсыбыт.

            Итини таһынан кулууп сэбиэтэ драматическай уонна ырыа кружоктарын үлэлэтэрэ. Ити куруһуоктар көмөлөрүнэн спектакллар, концертар туруоруллаллара. Колхозтаахтар араас куруһуоктарга, уус-уран самодеятельноска көхтөөхтүк кытталлара. Ол курдук, уон биир саастаах Даша Алексееваттан саҕалаан, оччолорго биэс уоннаах Гаврил Пестряковка тиийэ концертыыр буолбуттара. Хас концерт, оонньуу иннинэ, хайаан да политика тематыгар, аан дойду балаһыанньатыгар дакылааттар ааҕыллаллара.

            Кулуупка «ыспыраапка остуола» диэн туруоруллубута. Онно дьоннор араас ыйытыылары биэрэллэрэ, ол эппиэттэрэ кулуупка  дьон-сэргэ тумустэхтэринэ утары эппиэттэнэн иьэллэрэ.

            Ыйга устэ нэьилиэнньэ санитарнай туругун кередерер «Бойобуой листок» тахсара. Кулууп сэбиэтэ нэьилиэнньэ ортотугар ыытыллар санитарнай-сырдатар улэ5э кехтеехтук кыттара, тэрийсэрэ. Рейдэ кэмигэр колхозтаахтар олохторун-дьаьахтарын санитарнай туруктарын бэрэбиэркэлэьэрэ.

            Колхозтаахтар иллэн кэмнэригэр дьарыктанныннар диэн 4 балалайканы, 2 гитараны, 2 мандолинаны, биир гармошканы, патефону, шахматы уо.д.а.тээбириннэри булуммуттара.

            1949 сыл са5аланыа5ыттан кулуупка 4 куруьуок тэриллэн улэлээбитэ бэлиэтэммит. Олор истэригэр БСК(б)П историятын, ССРС Конституциятын уерэтэр анал куруьуок тэриллэн улэлиирэ.

            Кулууп сэбиэтин чилиэннэрэ тус-туспа сиэктэрдэргэ хайдыьан улэлииллэрэ. Ол курдук, Константин Софронович Алексеев – пропагандасиэктэрин, колхоз председателя Василий Федотович Татаринов – агрозоотехническай сиэктэри, коммунист Иван Петрович Пантилов – алын бэчээт сиэктэрин, комсомолец И.П. Колодезников – санитарнай сиэктэри салайаллара.

            1950 сыллаахха 20 тахса киьилээх драматическай кружок Тимофей Сметанин «Лоокуут уонна Ньургуьун» спектаклын, Суорун Омоллоон «Кукур Уус» драматын туруораннар, нэьилиэк олохтоохторун, нэьилиэк олохтоохторун истин биһирэбиллэрин ылбыта.

            Бэйдинэ5э кеьеруллэн киирэн баран, нэьилиэнньэ5э сырдатар, тэрийэр маассабай улэ ке5е суппэтэ5э. Ол са5ана кулууп сэбиэдиссэйинэн Софрон Иванович Джуалов улэлээбитэ.

            «Кыым» хаьыат бэс ыйын 19 кунунээ5и №-гэр сурулларынан, кулууп 10 киьилээх агит биригээдэтэ, «Победа» колхоз Куел Эбэ, Дьампы, Мырылаайы уонна Орто Эбэ учаастактарын кэрийтэлээн, киэн программалаах кэнсиэри таьынан, Лев Габышев «Дьэбдьиэй» диэн интдермедиятын кердербут. Онно агитбригада чилиэннэрэ колхозка ыытылла турар улэ хаамыытын кэпсээбиттэр, концертка кыттыбыт о5о саадын иитээччитэ А.Г.Колодезникова узбектыы ункуутун, библиотека сэбиэдиссэйэ Анна Филипповна Шепелева «Сахам сирэ барахсан» диэн ырыатын кэрэхсээбиттэр.

            Бэйдинэ5э бастакы кулууп билинни дьаьалта хонтуоратын иннинээ5и площадка5а, суол кытыытыгар баара. Кулууп оччотоо5у кэмнэргэ улахан тутууга киирсэрэ. Киэн, урдук сценалаах, зрителльнэй зааллаах, муостата иннэри этэ. Сценаттан киирэн сыгынньахтанар хостоох. Кулууп биир ойо5оьугар библиотекалаах этэ. Икки оьохтоох. Ол оьохтору уонна кулуубу сууйар, харабыллыыр остуорас хоьо эмиэ кулууп дьиэтин иьигэр бара. Ыскамыайкалары хомуйан баран ункуулуур уонна оонньуур этилэр. Бу кулуупка Джуалов С.И. улэлиирэ. Кини нэьилиэнньэ ортотугар маассабай улэни тэрийэрэ. «Кукур Уус», «Киьини туох киэргэтэрэ», «Ырыкыныап ыыспата» спектакллар туруоруллубуттара. Драматическай туруорууларга оонньообуттара: Лугинов А.М., Татаринов Лэгэнтэй, Винокурова Розалия Михайловна, Колодезников Гектар Егорович, Козлов Алексей Григорьевич (чурапчыттан теруттээх), Колодезникова Мария Ивановна (комсомольскай тэрилтэ секретара, фельдшер), Борисова Татьяна Ксенофонтовна (зоотехник, Дьабыл кыыьа).

            Кулуупка концертары туруорууга элбэх кехтеех, талааннаах ыччаттар бааллара. Погребникова диэн фельдшердиир нуучча кыыьа, Пантилов Юрий Ивановичтыын оччолорго наьаа учугэй пааралар этэ. Рассказова Маша (фельдшер) маассабай оонньуу кэмигэр олохтоох ыччаттары нуучча пляскатыгар уерэтэрэ. Бэйэтэ сурдээх ункууьут этэ. Кехтеех ыччаттарынан Говоров Илья Павлович, Слава Николаевич Жирков, Жирков василий Саввич, Гоголев Михаил Иванович, Бурнашева Мария Петровна, Гоголева Марфа Ивановна, Дегтярев Николай Ефимович, Винокурова Мария Иннокентьтевна, Лугинова Елизавета Михайловна, баянист Говоров Петр Иванович (Ча5ыл), хору туруорааччынан дэгиттэр талааннаах ункууьут, конферансье, ырыаьыт Винокурова Розалия Михайловна этэ. Хоро Чараныттан теруттээх Бурцева Зинаида Гаврильевна эдьиийэ сэбиэттии сылдьыбыта. Зинаида онно кэлэн эдьиийигэр олорбута. Кини оьуохайын, ырыатын оччотоо5у ыччаттар билигин да ейдууллэр. Сана Дьыллаа5ы бырааьынньыктарга Зина оьуохайа 2-лии, 3-туу тууннээх кун буолара. Оччотоо5уга оьуохай маассабай этэ.  Татаринов Лэгэнтэй, Лугинов Афанасий эмиэ оьуохайы этэллэр этэ.  Оччотоо5уга кулуупка ыччаттар бырааьынньыктарга тумсэн оонньоон, ункуулээн туну быьа тохтоло суох керулууллэрэ. Арыгыны маассабай иьии олох суох этэ. Танцыга коровушка, краковяк, тустеп ункуулэри ункуулууллэрэ. Бырааьынньыктарга Бэйдинэ5э Куел Эбэттэн, Орто Эбэттэн бары мустан кер-нар бе5е буолара уьу. «Тууннэри хоно сыьан оонньоон баран сарсыныгар эмиэ кэлэбит», — диэн ахталлар.

            Беьуелэктээьин кэмигэр кулууптары тутуу са5аламмыта. Бэйдинэ5э 1968 сыллаахха сана кулууп тутуллан улэ5э киирбитэ. Кулууп тутуута субуотунньук, норуодунай тутуу быьыытынан тутуллубута. Кулууп улэьиттэрэ улэьиттэр сынньаланнарын тэрийиигэ киинэ, концерт кердерен, спектакль туруоран кехтеех, талааннаах дьону тула тардан улэлииллэрэ. Бырааьынньыктарга лекция, дакылаат кэнниттэн киинэ, концерт буолара. Тематическай биэчэрдэр тэриллэллэрэ. Кэлин олорор сиринэн улэ агитзона ненуе барар буоолбута. Бэйдинэ5э «Туйма», «Кэскил», «Эрчим», «Сайылык» зоналар улэлииллэрэ.

            Илья Артамонов улэлиир сылларыгар кулуупка «Лоокуут уонна Ньургуьун», «Ньургун Боотур» курдук улахан айымньылар туруоруллубуттара.

            Кондакова Е.Н. улэлиир кэмигэр 1974 сыллаахха драматическай коллектив оройуоннаа5ы айымньылары керуу тумугэр бастакы миэстэни ылбыта. Итиннэ Е.Н. Кондакова Суорун Омоллоон «Сайсары» драматын ситиьиилээхтик туруорбута.

            1983-84 сылларга Жиркова Д.Г.улэлиир кэмнэригэр Бэйдинэ5э тумсуунэн улэ аан бастаан са5аламмыта. Бу кэмнэргэ беьуелэккэ эдэр ыаллары тумэр «Аал уот» тумсуу баар буолбута.

            1984 с Александра Афанасьевна Колесова салайар ункууьуттэрин беле5е «Танцует Якутия» республиканскай конкурска киирэн «Ьээдьэ», «Бухатыырдар» ункуунэн кыттыбыттара. 1982-84 сылларга олорор сиринэн  улэни ыытыыга нэьилиэк кеьеруллэ сылдьар Кыьыл Знамянан на5араадаламмыта.

            1986-87 с.с.кулууптар икки ардыларыгар куоталаьыыга бастаан Бэйдинэ кулууба «Запорожец» массыына фондатын ылбыта.

            1996 сыллаахха кулууп директорынан Сивцева Ольга Константиновна анаммыта. Кини улэлиир кэмигэр уус-уран салайааччынан Лугинов Александр Афанасьевич, методиьынан Охлопкова Майя Федоровна, оформителинан Данилова Айталина Николаевна, хореограф Андросова Розалия Викторовна, тех улэьиттэринэн Слепцова Анна Викторовна, Татаринова Харитина Николаевна улэлээбиттэрэ.

            1986-87 с.с. оройуоннаа5ы культура уонна спорт эстафетатыгар субуруччу бастакы миэстэлэри ылбыппыт. Кехтеех кыттааччыларынан Егор Дегтярев, Александр Дегтярев, Егор Жирков, Вера, Андрей Местниковтар, Евдокия, Гаврил Портнягиннар, Раиса Татаринова, Прасковья Данилова, Александр Колодезников, Михаил Львов, Вера Пестрякова, Валентин Татаринов, Тимофей, Борис Ноговицыннар, Трофим Сивцев, Иван, Афанасий Пестряковтар, Мария Алексеева, Иннокентий Алексеев, Светлана Винокурова, Валентина, Феодосия Андросовалар уо.д.а. этилэр.

            1996с. тэриллибит 2 куннээх ыьыах олус тэрээьиннээхтик ыытыллыбыта. Бу ыьыа5ы алгысчыт Егор Дегтярев, тойуксут Мария Говорова уонна Розалия Андросова салайааччылаах ункууьуттэр белехтерун арыалдьыттара буолан аспыттара. Ыьыахха икки программанан киэн ис хоьоонноох улахан концертар ыытыллыбыттара. «Сахалыы танас» иистэнньэннэр конкурстара, «Оьуохай», «Урун Уолан» уолаттарга, «Сайыына Куо» кыргыттарга курэхтэьиилэр урдук таьымнаахтык ыытыллыбыттара. Иистэнньэннэргэ Васильева Л.С. бастаабыта, уоланнар курэхтэригэр Варламов П.Н., кыргыттарга Гоголева Л.Л. бастаабыттара. Бу ыьыах 2 тууннээх кун барбыта. Ыьыахха анаан нэьилиэк баьылыга Дегтярев Н.Н. дьаьалынан убаьа, суеьу елеруллэн утэьэлээх эт, кымыс дэлэй этэ.

            Бу кэмнэ инбэлииттэр тумсуулэрэ «Дьулуур» (сал.Жиркова А.И.), ийэлэр тумсуулэрэ «Далбар Хотун» (сал. Пестрякова М.Е.), эдэр ыаллар тумсуулэрэ «Алаьа» (сал. Варламова А.И.), ыччаттарга «Еркен» (сал. Песряков И.И., Андросова Ф.В.), сааьырбыттар тумсуулэрэ «Ветеран» (сал. Прудецкая А.Ф.) тэриллибиттэрэ. Нэьилиэнньэ ортотугар ыытыллар культурнай-маассабай улэ тэрилтэлэри, туелбэлэри уонна тумсуулэри кытта былааннаахтык барбыта. Бу улэлэри суруннуур дьонунан Татаринова Полина Васильевна уонна Сивцева Ольга Константиновна этилэр. Нэьилиэнньэ активноьын урдэтэр сыаллаах анал программалары, былааннары оностон улэ кехтеехтук ыытыллара. Нэьилиэнньэ киэн аранатын хабан культурнай-маассабай тэрээьиннэргэ кытыннарыы далааьыннаахтык тэриллибитэ. Бу улэ5э оскуолаттан Николаева Харитина Михайловна, балыыьаттан Андросова Ольгарина Ивановна, детсадтан Сивцева Анисия Иннокентьевна тэрилтэлэрин улэьиттэрэ кехтеехтук кыттыыларын ситиьэллэрэ.

            Тэрилтэлэринэн фестиваллар, келуенэлэринэн курэхтэьиилээх концертар, тумсуу, туелбэ икки ардыларыгар уус-уран самодеятельность концертара олус кехтеехтук уонна куоталаьыылаахтык бараллара. Кыайыы кунун параадыгар туелбэлэр анаан киэргэтиллибит колонналары оностон кэлиилэрэ ирдэниллэрэ. Дьэрэкээн плакаттарынан, шардарынан киэргэммит туелбэлэр параадтаан кэлэн памятника Кыайыы кунун миитинэ урдук таьымнаахтык ыытыллара.

            Тэрилтэлэр культурнай-маассабай улэ5э кехтеехтук кытталлара. Оскуола (дир.Андросов Н.С.), детсад (сэб.Данилова А.С.), балыыьа (проф.Андросова О.И.), АХК (проф. Данилова Д.С.) фестиваль концертарыгар тэрилтэлэрин улэьиттэрин тэрээьиннээхтик кытыннараллара.

            1996с. ыччаттар активностарын урдэтэр сыаллаах спортивнай курэхтэьиилээх, киэьэтин концертаах гастроллааьын тэриллэн Нам оройуонун 2-с Хомустаах беьуелэгэр педучилище студеннарыгар до5ордоьуу керсуьуулэр буолбуттара. Бу барыыларга автобуьунан, хас да массыынанан айаннаабыппыт. Маны тэнэ Чурапчы оройуонун Толоон, Чыаппара, Мэнэ-Ханалас Балыктаах, Тумул, ыаллыы Курбуьахха, Окоемовка5а гастроллаабыппыт. Гастролга ырыаьыттар Гаврил Портнягин, Александр Колодезников, Егор Дегтярев, Прасковья Данилова, ункуу беле5ун салайааччытынан улэлээбит Андросова Розалия Викторовна ыччаттарга элбэх ункуулэри туруорбута. Онно ункуулээбиттэрэ: Алексеев Константин, Данил Кычкин, Ариан Жирков, Гаврил Татаринов, Петр, Сергей Шепелевтар, Мария Алексеева, Тина Татаринова, Айта Данилова, Света Винокурова. Сценкаларга кыттааччылар: Александр Дегтярев, Ольга Сивцева, Данил Кычкин, Гаврил Портнягин, Александр Лугинов, Иван Пестряков.

Капитальнай ремоннар   

Винокуров Алексей Алексеевич директордыыр сылларыгар (1990-с сыллардааха) кулууп дьиэтин өрөмүөннээһинигэр улахан үлэ ыытыллыбыта. Бөһүөлэк ыччаттара Василий Семенович Сивцев, буоланнар буор босхо кулууп акылаатын, баалкаларын, муостаытн уларыппыттара. Акылаатыгар буор куппуттара, истиэнэ үрдүн обшивкалаабыттара, сыананы үрдэппиттэрэ.

2003 сыллаахха кырыыһа каркаһа уларыйан саҥардыллыбыта, фронтон саайыллыбыта.

            2010 сыллаахха саҥа пристрой үлэҕэ киирэн кулууп раздевалкаламмыта, тамбырдаммыта.

2015 сыллаахха олохтоох дьаһалта үбүлээһининэн, олохтоох тимир уустара Д.С. Андросов, Т.А. Крылов кулууп территориятын бүтүннүү тупсаҕай көстүүлээх тимир олбуордаабыттара.

            2016 сыллаахха улуус капитальнай ремонун программатыгар хапсан, олохтоох дьаһалта эбии үбүлээн коридор обшивката оҥоһулунна, благоустройтство киирэн нэһилиэнньэ үөрүүтэ муҥура суох.

ВИА сайдыыта

1978 сыллаахха Кэптэниттэн сылдьар Бурнашов Семен Семенович кулуупка директордыыр сылларыгар бастакы тыыннаах музыка бөлөҕүн тэрийбитэ. ВИА сайдыытын бастакы хараҥаччыларынан буолаллар: Федор Ананьевич, Николай Ананьевич Жирковтар, Василий Иннокентьевич Иванов, Анатолий Васильевич Андросов.

            2011 сыллаахха эдэр салайааччы Иван Румянцев саҥа аппаратура ылары ситиспитэ,  «Туйма», «Добун» састааптара тэриллэн дьарыктаналлар. Ону таһынан оскуола оҕолоругар“” ансаамбыл тэриллэн маҥнайгы хардыылары оҥоро сылдьаллар.

            Тыыннаах музыка ансаамбыллара сылын ахсын ыытыллар культура фестивалларынхас да төгүллээх лауреаттара, 1992 сыллаахха Бороҕоҥҥо ыытыллыбыткөрүү конкурска лауреат, 2013 сыллаахха Суоттуга ыытыллыбыт«Алтан кыл» республиканскай конкурска лауреат, 2017 сыллаахха Мэҥэ – Хаҥалас улууһун Хара нэһилиэгэр ыытыллыбыт «Сааскы тэтим» республиканскай конкурс анал бирииһин хаһаайыннарынан буолбуттара.

            2011 сылтан сылын ахсын айар кэнсиэрдэри тэрийэн ыыталлар. Ону таһынан И. Румянцев нэһилиэк мелодистарын түмэн, түмсүү тэрийэн, кинилэр ырыаларын оҕо аймах, ыччат ыллыырын ситиһэр сыаллаах үлэни-хамнаһы ыытар.

            Долгураннар ыллыыллар…

            2000 сыллаахха Сыырдаахтан төрүттээх кийиит Ирина Ивановна Неустроева директордыы киирэн баран ыллыыр дьоҕурдаах дьахталлары түмэн “Долгураҥ” вокальнай ансаамбылы тэрийбитэ. Академическай диэн ырыа биир уустук жанрыгар 3-4 куоласка арахсан кыргыттар ырыалара эйээрбитэ дьоллоох Дьокуускай Опера уонна балет театрын сыанатыгар, дойдубут тэбэр сүрэҕэр Москва куоракка, Кытай курдук улуу дойду киин куоратыгар Пекинҥэ, Кыһыл муора кытылыгар күннээх Египетка.

            Үҥкүү эйгэтэ

            2013 сылтан нэһилиэккэ үҥкүү, фольклор специалистара кэлэн үлэлэрин саҕалаабыттара. Күн бүгүн Александра Саввина салайар “Эр Модун”эр дьон, Иван Окоемов “Сардаҥа” бальнай үҥкүү, “Тэтим” оҕо уонна ыччат үҥкүүһүттэрин бөлөхтөрө таһаарыылаахтык үлэлииллэр.

            “Сардаҥа” бальнай үҥкүү бөлөҕө улууска, республикаҕа биир бастакынан урукку кэм үҥкүүлэрин сөргүтүүгэ ылсан үлэлээннэр, Саха сиригэр советскай отечественнай үҥкүү көрүҥэ киэҥник тарҕаныытыгар, сайдыытыгар сүҥкэн кылааттаахтар.

            Өлтөх – олоҥхо түөлбэтэ

            Үгүс олоҥхоһут уутуйан үөскээбит түөлбэтигэр Олоҥхо Ассоциациятын филиала тэриллэн үлэлиир. Ассоциацияҕа икки бөһүөлэгинэн кулууп, библиотека, оскуола, музей тэрилтэлэриттэн олоҥхоҕо уһуйааччылар, тарҕатааччылар уонна чинчийээччилэр түмсэн нэһилиэккэ ситимнээх үлэни тэрийэллэр. Ол курдук, “Чэчир” оҕо уһуйааныгар “Чугдаанчык”, оскуолаҕа “Утум”, сынньалаҥ киин иһинэн ыччакка “Хомуһун” уонна улахан дьоҥҥо үлэлиир фольклорнай коллективтар биир ситимҥэ киирдилэр. Оскуола оҕолоро түөлбэ олоҥхоһуттарын, олоҥхолорун үөрэтэллэр, чинчийэллэр.

            Биир таһаарыылаахтык үлэлиир куруһуогунан Ольга Петровна Колодезникова салайар “Оһуор ойуу” иистэнньэҥнэр куруһуоктара буолар. Куруһуок кыттыылаахтара сынньалаҥ киин иһинэн үлэлиир коллективтар сценическай көстүүмнэрин оһуордаан мандардаан тигэллэр. Сүрүн болҕомтолорун саха төрүт таҥаһын сөргүтүүгэ уураллар. Талааннаах иистэнньэҥнэр И. Окоемов, А. Охлопкова дьаныардаахтык дьарыктанан, саха төрүт таҥаһын тигэн таһаараллар, араас быыстапкаларга, конкурстарга ситиһиилээхтик кытталлар.

Ил Түмэн ыьыахтара

            2014 сылтан биир дойдулахпыт, Саха Республикатын Ил Түмэнин Бэрэссэдээтэлэ А.Н. Жирков көҕүлээһининэн республиканскай таһымнаах Ыһыахтары 3 сыл тухары ыыттыбыт. Ол курдук Саха Республикатын Ил Түмэнин 20 сылыгар аналлаах Ыһыах (2014), Уус-Алдан уонна Нам улуустара тэриллибиттэрэ 85 сылынан Среднеленскэй улуус ветераннара кыттыылаах Өлтөх нэһилиэгин Ыһыаҕа (2015), Уус-Алдан уонна Мэҥэ-Хаҥалас улуустарын үөрэҕириитин үлэһиттэрин Ыһыаҕа (2016). Бу тэрээһиннэр нэһилиэккэ Ыһыах ыһыллар үгэһин сөргүтүүгэ улахан суолтаны иҥэрдилэр, Ыһыах ыытыллар таһымын үрдэттилэр.

            Артыыс Бөтүрүөп аата үйэтитиллиэ

            2015 сыл олунньу ый 6 күнүгэр Өлтөх нэһилиэгин аҕа баһылыга Н.Н. Сивцев Уурааҕынан Саха АССР народнай, РСФСР үтүөлээх артыыһа, Ленин орденын кавалера, биир дойдулаахпыт А.П. Петров аата “Түһүлгэ” сынньалаҥ киинигэр иҥэриллибитэ.

            Күн бүгүн А.П. Петров аатын сүгэр Бэйдиҥэтээҕи “Түһүлгэ” сынньалаҥ киинэ 14 куруһуогу, 15 интэриэстэринэн түмсүүнү үлэлэтэн 524 киһини хабар.

            20 сыл тухары нэһилиэгин инники кэскилин түстээбит, талааннаах салайааччы Н.Н. Сивцев нэһилиэк культурата сайдарыгар тус болҕомтотун уурар: кулууп үлэһиттэригэр — төһүү күүс, сүбэ-ама; уус-уран самодеятельность кыттыылаахтарыгар — солбуллубат холобур.